TBN değeri, yol dışı ağır hizmet makinaları uygulamaları için gerekli değerde olan bir yağı seçmek nispeten pahalı olmayan bir karardır ancak ekipmanın kullanım ömrü üzerindeki etkisi önemli olabilir Champion Madeni Yağlar Teknik Müdürü Johan Van Hove, TBN'nin iş makinalarında motorları korumak ve aşınma, duruş süresi ve bakım maliyetlerini azaltmak için neden önemli olduğunu açıklıyor
Johan “Bir motor yağının Toplam Baz Sayısının (TBN) bize yağın yanma sırasında oluşan asitleri ne kadar etkili bir şekilde nötralize edebileceğini” anlatıyor. “Bu asitler, yakıtın sülfür içeriğine ve yanma işleminin ne kadar tam olduğuna bağlıdır. Asitle ilgili korozyonu ve motor hasarını önlemek için yeterli TBN değerine sahip bir motor yağı kullanmak çok önemlidir. Bu, TBN'yi bir yağın performansını ve iş makinası uygulamaları için uygunluğunu değerlendirirken kritik bir faktör haline getiriyor.”
TBN, gram yağ başına miligram potasyum hidroksit (mg KOH/g) olarak ölçülen bir değerdir. Bir motor yağının yakıt yanmasından kaynaklanan asitleri nötralize etmek için ne kadar alkalin rezervine sahip olduğunu gösterir. Bu asitler, özellikle sülfür bazlı bileşikler, motor içinde uygun şekilde kontrol edilmezse son derece aşındırıcı olabilir.
Johan, “TBN, motor yağı için tek performans göstergesi olmasa da, iş makinası motorları için önemli bir göstergedir” diye devam ediyor. “Örneğin, geleneksel yeni bir motor yağının Toplam Baz Sayısı 6 ile 13 mg KOH/g arasında olacaktır. İş makinası uygulamaları yaklaşık 10 TBN ile başlar ve 13'ün üzerindeki her şey yüksek kabul edilir. Temel olarak, daha yüksek TBN, özellikle zorlu koşullar altında çalışan arazi makinelerinde pistonlar, rulmanlar ve gömlekler gibi motor bileşenlerini korozyon ve aşınmadan korumak için hayati önem taşıyan daha fazla asit nötralize edici kapasite anlamına gelir.”
“Temel olarak, daha yüksek TBN, motor bileşenlerinin korunması için hayati önem taşıyan daha yüksek asit nötralize edici kapasite anlamına gelir.” Johan Van Hove, Kıdemli Teknik ve Eğitim Yöneticisi, Champion Lubricants
“Motor yağı tipik olarak iki ana bileşenden oluşur: toplam hacmin yaklaşık %80'ini oluşturan baz yağ ve yağ türüne ve uygulamasına bağlı olarak yaklaşık %20'yi oluşturan spesifik katkı maddeleri. TBN, bu %20'lik oran içinde, motor korumasını artırmak için tasarlanmış diğer bileşenleri içeren bir performans katkı maddesi paketinin parçasını oluşturur. Peki, nedir? TBN katkı maddeleri asitleri nötralize eden temizleyicilerden oluşur ve önemlerine rağmen formülasyon ve maliyetin yalnızca küçük bir yüzdesini temsil eder.”
"TBN değeri, yol dışı ağır hizmet makinaları uygulamaları için gerekli değerde olan bir yağı seçmek nispeten pahalı olmayan bir karardır, ancak ekipmanın kullanım ömrü üzerindeki etkisi önemli olabilir.” Johan Van Hove, Kıdemli Teknik ve Eğitim Yöneticisi, Champion Lubricants
Johan, “Motor yağındaki TBN seviyeleri zaman içinde düşer çünkü yağ aktif olarak asitleri nötralize eder” diye açıklıyor. “Bu azalmayı tetikleyen temel faktör yakıt kalitesi, özellikle de sülfür içeriğidir. Diğer etkenler arasında motor tasarımı, enjeksiyon teknolojisi, çalışma sıcaklığı ve motorun sürekli veya aralıklı çalışması yer almaktadır. Modern yakıtlar genellikle daha az sülfür içerir, bu da asit oluşumunu azaltır ve TBN'nin daha uzun süre korunmasına yardımcı olur. Bununla birlikte, tarım, inşaat ve madencilik gibi zorlu ortamlarda zorlu ve değişken çalışma koşulları nedeniyle tükenme yine de daha hızlı gerçekleşebilir.”
Yüksek TBN yağları hangi durumlarda kullanılmaya ‘değerdir’?Daha yüksek TBN seviyeleri, yakıt kalitesinin daha düşük ve sülfür içeriğinin daha yüksek olduğu bölgelerde en büyük faydayı sağlar. Bu durum Afrika, Asya, Rusya, Güney Amerika ve Orta Doğu'nun bazı bölümlerinde geçerlidir. Yüksek TBN’li yağlar ayrıca bakım aralıklarının uzatıldığı veya öngörülemediği Avustralya ve Amerika kıtasındaki uzakta gerçekleşen madencilik veya tarım operasyonları gibi alanlarda veya aşırı sıcaklık ve ağır toza maruz kalındığı zorlu çalışma koşullarında ek koruma sağlar. Johan, “Örnek olarak, bu haritada Afrika'ya bakalım” diye açıklıyor. “Bu kıtadaki birçok ülkenin 500 ppm üzerinde ve bazı durumlarda 2000 ile 5000 ppm arasında dizel sülfür seviyeleriyle çalışmaya devam ettiğini görebilirsiniz. Kükürt yandığı zaman asidik yan ürünler oluşturur ve bunlar yağın bozulmasını ve motor aşınmasını hızlandırır. Isı, toz ve sınırlı servis erişimi ile bir araya gelen bu koşullar, yüksek TBN'li yağları vazgeçilmez hale getirir. Aşırı asitleri nötralize eder, yağ stabilitesini korur, korozyonu önler ve motorların servis aralıkları arasında güvenilir bir şekilde çalışmaya devam etmesini sağlar.”  Kaynak: BM Çevre Programı, https://www.unep.org/global-sulphur-levels, 2025 |
Johan, “Aslında durum şöyle: kalan TBN'yi görünüm, koku veya yağ rengine göre tahmin edemezsiniz” diye açıklıyor. “Bunu laboratuvar analizleri yaparak ölçmek zorundasınız. Tarım, inşaat ve madencilik ekipmanları gibi iş makinaları uygulamaları bakımından, yüke ve çalışma koşullarına (sıcaklık, nem…) bağlı olarak her 250 ila 500 çalışma saatinde bir yağ örneklemesi yapılmasını öneriyoruz. Düzenli yağ izlemesi ve analizi, hızla tükenmenin erken belirtilerini tespit etmenin ve beklenmedik atıl kalma süresini önlemenin tek güvenilir yoludur.”
POLARIS Laboratories® ile işbirliği yapan Champion, TBN düzeylerini doğru bir şekilde belirlemek için ASTM D2896 yöntemini uygulamaktadır. Laboratuvar geri dönüş süresi genellikle bir ila iki iş günüdür. Genel bir kural olarak, TBN orijinal değerinin yaklaşık %25'ine ulaştığında motor yağı değiştirilmelidir. Laboratuvar, TBN'nin %25'inin kalmasını ‘3. Seviyede Şiddetli’ olarak tanımlar.
“TBN tükenmesini bir sorun haline gelmeden önce yakalamak istiyorsanız, tek çözüm düzenli yağ izleme ve yağ analizidir.” Johan Van Hove, Kıdemli Teknik ve Eğitim Yöneticisi, Champion Lubricants
Johan, “Bu, ara sıra ortaya çıkan bir soru,” diye açıklıyor. “Motor yağlarını formüle ettiğimizde, katkı paketleri tam olarak bu özellik ve ilgili uygulamalar için çok hassas bir şekilde dengelenir. Harici katkı maddelerinin eklenmesi uyumluluk sorunları yaratabilir. Buna karşılık, tam tersi bir etkiye sahip olabilirler, bu da motor yağının bozulmasını hızlandırır ve orijinal yağdan daha az koruma sağlar.”
TBN, bir motor yağı formülünde küçük bir kısmı temsil edebilir, ancak etkisi önemlidir. Laboratuvar değerlerinden bir diğeri gibi görünse de, yağ ömrünün belirlenmesinde, aşınma ve korozyonun önlenmesinde ve genel işletme maliyetlerinin kontrol edilmesinde önemli bir rol oynar. Düzenli yağ analizi ve zamanında değiştirme ile filo yöneticileri plansız atıl kalma süresini en aza indirebilir, uzatılmış değişim aralıkları sağlayabilir ve Toplam Sahip Olma Maliyetini düşürebilir.
“Operasyonlarınız motorlara bağlıysa, sağlam bir koruma elde ettiklerinden emin olun – TBN'nizi izleyin!” Johan Van Hove, Kıdemli Teknik ve Eğitim Yöneticisi, Champion Lubricants
Champion, iş makinası uygulamaları için standart olarak kabul edilen yaklaşık 10 TBN ile korumayı bir adım daha ileri taşıyor. Yüksek performanslı motor yağlarımız tarım, inşaat, madencilik ve altyapı projelerindeki zorlu operasyonlar için özel olarak geliştirilmiştir. Bu formülasyonlar, önemli ölçüde yüksek TBN değerleri sayesinde zorlu koşullarda ve yakıt kalitesinin düşük olduğu bölgelerde maksimum koruma sağlar.
Motorlarınızın olumsuz koşullarda güvenilir olduğundan emin olmak istiyorsanız, yol dışı ağır hizmet makinaları filonuz için bir Champion Lubricants çözümü seçin.
